امروزه در اجرای تاسیسات ساختمان لوله کشی اصولی  به یکی از ضرورت های ساخت و ساز تبدیل شده است. در واقع زمانی که طرح کلی ساختمان از هر نظر آماده بوده ولی برای تعبیه انشعابات مختلف آن نقشه خاصی وجود نداشته باشد کار دچار نقایص آشکاری می باشد. لوله کشی ساختمان یکی از تخصصی ترین و حساس ترین کارهای اجرایی بوده و در این زمینه لازم است که از تیم های تخصصی و فنی در این زمینه استفاده شود. این مرحله از اجرای تاسیسات ساختمان پس از اجرای سفت کاری ساختمان انجام می شود. 

 همانطور که در شکل زیر از نقشه لوله کشی آب ساختمان مشخص است آب سرد از انشعاب اصلی ساختمان وارد سیستم گرمایشی  پکیج یا حرارت مرکزی شده و از آنجا با خروجی آب گرم به آشپزخانه، حمام، و سرویسهای بهداشتی منتقل می شود. آب سرد مورد نیاز مکانهای فوق هم از انشعاب اصلی آب سرد  قبل از ورودی آب گرمکن تامین می شود. آب مصرف شده محلهای فوق مصرفی بوده و غیر قابل برگشت می باشد و از سیستم لوله‌کشی فاضلاب به چاه فاضلاب تخلیه می شود.

آب مورد نیاز رادیاتورهای گرمایش نیز به روش سیکلی درحال گردش بوده و گرمای مورد نیاز ساختمان و همچنین آب گرم را تامین می نماید.

لوله کشی آب رایزرها

لوله کشی بیرون واحد، که وظیفه انتقال آب از کنتور اصلی تا ورودی واحدهارا دارند را رایزر آب می نامند.

روشهای لوله کشی آب داخل واحد ساختمان:

روش اول: لوله کشی آب به روش انشعابی

روش دوم: لوله کشی آب به روش کلکتوری

روش اول: لوله کشی آب به روش انشعابی

در این روش از لوله رایز برای هر واحد یک انشعاب گرفته می شود که آن را لوله اصلی آب در داخل واحد می نامیم و از لوله اصلی برای هر فضایی که داخل واحد نیاز به آب دارد یک انشعاب گرفته می شود. در گذشته از این نوع روش برای اجرای لوله کشی ساختمان استفاده می شد، که امروزه این روش منسوخ شده است زیرا احتمال نشتی در محل انشعاب بسیار بالا بود.

مزایا لوله کشی به روش انشعابی:

قیمت مناسبتر در اجرای عملیات لوله کشی به روش انشعابی

سرعت بالاتر در اجرای کار

 هزینه کمتر برای لوله و اتصالات

امکان اجرای عملیات لوله کشی روکار

معایب لوله کشی به روش انشعابی :

امکان نشتی زیاد در صورت اجرای نادرست

فشار آب کمتر نسبت به روش کلکتوری

عمر و بازدهی کمتر نسبت به روش کلکتوری

روش دوم: لوله کشی به روش کلکتوری

روش کار در این شیوه بدین گونه است که لوله اصلی داخل واحد به یک کلکتور وصل شده و در داخل یک جعبه کلکتور قرار دارد. و برخلاف روش قبل که لوله اصلی مستقیماً به فضای داخلی هدایت می شد دراین روش برای هر فضای داخلی که به آب نیاز دارد یک لوله به شکل اختصاصی از کلکتور برای آن فضا کشیده می شود. کلکتور وظیفه توزیع کننده جریان آب را در ساختمان‌های مسکونی و غیر مسکونی بر عهده دارد. این کلکتورها با توجه به نیاز هر واحد و بخش های مجزا و به شکل مستقل برای تمامی بخشهای داخلی ساختمان می تواند بیشتر یا کمتر در نظر گرفته شود. این شیوه  برخلاف روش انشعابی و روش های قدیمی با استقبال بیشتری از طرف شرکتهای ساختمانی و نیز شرکت های فنی و مهندسی قرار گرفته است. 

هر چند روش کلکتوری به نظر پیچیده می باشد ولی در واقع یکی از بهترین روشهای  انتقال آب و اجرای انشعابات مختلف در داخل ساختمان می باشد. در این روش آب نمی تواند بدون واسطه وارد سیستم حرارتی ساختمان شود و به همین دلیل به کلکتورهای جداگانه ای در این زمینه نیاز داریم. این روش در لوله کشی پکیج نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

لوله کشی کلکتوری چگونه انجام می شود؟

اولین مرحله در اجرای لوله کشی کلکتوری در تاسیسات ساختمان، تعیین محل نصب جعبه کلکتور می باشد. به جعبه مخصوصی که کلکتور ها در آن تعبیه می شوند جعبه کلکتور گفته می شود. سرویس بهداشتی، آشپزخانه و یا تراس محل های مناسب و در دسترسی برای نصب جعبه کلکتور می باشند. ذکر این نکته لازم است که محل نصب این جعبه نباید در زیر محل اتصالات برق یا گاز قرار بوده و مکان های تاریک، مرطوب  نیز برای نصب جعبه کلکتور مناسب نیستند.

ارتفاع زیر جعبه تا سطح زمین باید بین 15 الی 20 سانتی متر باشد تا فضای کافی برای وارد کردن لوله های انشعابی به کلکتور وجود داشته باشد. تراز بودن جعبه کلکتور نیز بسیار مهم است، به همین دلیل ابتدا کلکتور را با استفاده از مصالحی همانند آجر تنظیم کرده و با گچ و سیمان در محل مورد نظر ثابت می کنند.

پس از آنکه شیر‌ها بر روی شیر فلکه ورودی و کلکتور نصب شدند، کلکتور با استفاده از بست های مخصوص روی جعبه نصب می شود. به دلیل انعطاف بالا، برای اجرای لوله کشی کلکتوری از لوله های پنج لایه استفاده می شود و نیازی به استفاده از انواع اتصالات لوله کشی مانند زانویی در لوله کشی ها نیست.

در روش کلکتوری  بدون نیار به کنده کاری های عمیق در دیوار، زیر سقف و یا کف ساختمان می توان لوله ها را جایگذاری کرد و آب سرد و گرم را به تمامی ساختمان منتقل کرد. استفاده از این نوع لوله کشی به دلیل ویژگی هایی که دارد در ساختمان هایی با طبقات و واحدهای بالا بسیار مقرون به صرفه است. زیرا فشار آب در طبقات بالا کاهش پیدا نکرده و نیازی به استفاده از پمپ آب نیز نخواهد بود.

مزایای استفاده از لوله کشی کلکتوری

امکان کنترل جریان آب: در بسیاری از مواقع نیاز است تا در مسیر لوله کشی تغییراتی ایجاد گردد و یا تعمیراتی انجام شود. با استفاده از لوله کشی کلکتوری در شرایط ذکر شده می توان با پیچاندن شیر آب کلکتور، آب را  قطع کرده یا وصل کنید.

فشار یکسان آب: به دلیل آن که در انجام لوله کشی به روش کلکتوری از هیچگونه اتصالات بینابینی استفاده نمی شود درنتیجه فشار آب در تمامی لوله های کف و سقفی یکسان بوده و افت فشار  نخواهد داشت.

افزایش بازدهی سیستم پکیج و رادیاتور: بازدهی حرارتی در روش کلکتوری به دو دلیل افزایش پیدا می کند. دلیل اول استفاده از لوله های پنج لایه است که از طریق انتقال سریع آب از اتلاف دما جلوگیری می‌کنند و دلیل دوم امکان ایجاد انشعاب آب گرم برای منابع گرمایشی و عدم استفاده از سایر اتصالات می باشد.

اجرای راحت و سریع: می توان در زمان بسیار کوتاهی عملیات لوله کشی ساختمان را با استفاده از روش کلکتوری انجام داد. زیرا برای نصب لوله های پنج لایه  نیازی به جوشکاری و سایر روش های اتصال نیست.

طول عمر بالا و هزینه کم: کلیه لوله ها و سایر تجهیزات مورد استفاده در لوله کشی به روش کلکتوری از لحاظ وزنی سبک بوده و حمل و نقل آن ها هزینه بر نیست. درضمن این روش در زمان بسیار کم و به آسانی انجام شده و به همین دلیل هزینه پایین تری دارد. در صورتی که از لوله و  تجهیزات کلکتور  با کیفیت بالا  و تعمیرکار متخصص برای لوله کشی آب کلکتوری استفده کنید، تا 50 سال نیازی به تعویض سیستم آبرسانی ساختمان نخواهد بود.

مزایا لوله کشی به روش کلکتوری:

امکان نشتی در این روش به دلیل عدم استفاده از اتصالات بین راهی در لوله ها بسیار کم است.

افت فشار در لوله ها در این روش بسیار کم است.

عمر و بازدهی زیاد این روش نسبت به روش انشعابی

امکان جاسازی شیر برای باز و بسته کردن راحت هر مسیر

معایب لوله کشی به روش کلکتوری :

هزینه اجرای بالاتر نسبت به روش انشعابی

هزینه اولیه بالا به دلیل استفاده از متراژ لوله‌های بیشتر